Hadieth over het gevaar van alleen reizen in de nacht

Een van de vele ahadieth waarin de Profeet (vrede en zegeningen zij met hem) het reizen zonder gezelschap (dus alleen) heeft verboden of afgeraden, is de volgende hadieth:

De Profeet (vrede zij met hem) zei:

“Mochten de mensen weten wat ik weet over de kwalijke gevolgen van het alleen reizen, dan zou niemand eraan denken om ’s nachts alleen te reizen.”

Deze hadieth is authentiek en staat in de Sahieh van imam al-Boekharie.

Naast de vele overleveringen die waarschuwen voor het alleen reizen, zijn er zelfs overleveringen die waarschuwen voor het alleen overnachten (in een huis).

Al-Tabaraani verhaalde in al-Awsat (2079) via Mohammed ibn al-Qaasim al-Asadi en anderen dat de Profeet (vrede en zegeningen zij met hem) zei:

“Als mensen wisten wat ik weet over alleen zijn, zou niemand ’s nachts alleen reizen en zou niemand alleen in een huis overnachten.”

Deze overlevering is echter niet authentiek verklaard, omdat een van de overleveraars (Mohammed ibn al-Qaasim al-Asadi) beschuldigd werd van liegen.
Er zijn wel nog heel wat overleveringen die authentiek zijn verklaard. De grote metgezel ‘Omar ibn al-Khattaab (moge Allah tevreden met hem zijn) zei:

“Niemand dient alleen te reizen of alleen in een huis te slapen.”

Deze overlevering is sahieh (authentiek) verklaard door imam al-Albaani in al-Silsilah al-Saheehah (1/130).

Imam Ahmed (moge Allah hem genadevol zijn) werd gevraagd naar het alleen doorbrengen van de nacht. Hij zei daarover: “Ik adviseer om dat te vermijden.” [al-Adaab al-Shar’iyyah (1/428)]

Wat betekenen deze ahadieth voor jou?

Deze ahadieth geven aan dat het afgeraden is om alleen te zijn in situaties waarin een mens voor zichzelf vreest vanwege zwakte, ernstige uitputting of ellende. Het is sterk afgeraden om in zo’n situatie terecht te komen als je vreest dat de shaytaan je kan verleiden en misleiden. Het voordeel van gezelschap van rechtschapen metgezellen (bijvoorbeeld uit je familie of vriendenkring) is niet beperkt tot hulp of steun. Het allerbelangrijkste is dat het je helpt standvastig en vroom te blijven in situaties van zwakte. Wij (zwakke dienaren) zijn namelijk een prooi voor de duivel wanneer wij eenzaam en alleen zijn.

Wie ’s nachts (alleen) door de woestijn reist of alleen in een huis verblijft, kan niet garanderen dat hij zich niet eenzaam zal voelen. Dat geldt vooral als hij slechte gedachten heeft en zijn imaan zwak is.

Ook zeggen de geleerden dat het beter is om met een groep te reizen. Als iemand die alleen reist onderweg sterft of verongelukt, is er niemand die voor hem kan zorgen en het bericht aan de mensen kan doorgeven. Bij twee reizigers is dat ook zo: na de dood of het ongeluk van de een is er niemand om de ander te helpen. Bij drie reizigers is dat anders, omdat die angst er in de meeste gevallen niet zal zijn. (Kort citaat van de woorden van Ibn Khuzaymah)

Reizen in deze tijd: je bent niet alleen, toch?

De schijnbare betekenis van de overleveringen is dat het verbod geldt voor degene die alleen reist via lege en afgelegen routes. Denk bijvoorbeeld aan reizen midden in de bergen of in een woestijn. Over veelgebruikte routes zonder groot risico, zoals we die tegenwoordig kennen (denk bijvoorbeeld aan een verlichte en veilige snelweg vol andere reizigers), waar waarschijnlijk helpers en metgezellen zijn, is geen uitspraak bekend dat het makroeh (afgeraden) of verboden is. Hetzelfde geldt tegenwoordig voor reizen met vliegtuigen, schepen en bussen. Wie samen in hetzelfde voertuig zit, wordt als reisgenoot beschouwd. Wie op deze manier reist, is dus niet alleen.

Ibn ‘Uthaymien geeft het volgende aan:
Deze hadieth wijst op de waarschuwing tegen alleen reizen, maar dat geldt voor reizen over een route die niet door veel mensen wordt afgelegd.
Bij reizen over een route die door velen wordt afgelegd, waarbij het is alsof men zich midden in een dorp of stad bevindt, wordt men in feite niet als alleen beschouwd, omdat veel mensen langs deze routes reizen. Denk aan de route van al-Qaseem naar Riyad, van Riyad naar Dammam en andere routes met veel reizigers, en aan de weg naar de Hidjaz tijdens het hadj-seizoen. Iemand kan dus alleen in zijn auto zitten, maar hij is niet alleen op reis, want er zijn mensen achter hem, voor hem, enzovoort.

Imam al-Albaani zegt hierover:
Misschien verwijst de hadieth naar reizen door woestijnen of wildernis, waar de reiziger bijna niemand ziet, en niet naar het reizen over veilige wegen en routes zoals we dat vandaag de dag kennen.

Daarnaast krijgen wij veel vragen van zusters over de situatie van de vrouw: mag zij reizen zonder haar mahram?

Ibn Abbaas verhaalt dat hij de Boodschapper van Allah hoorde zeggen: 

“Geen man behoort in het gezelschap van een vrouw te zijn tenzij er iemand bij haar is die (haar) mahram is, en zij behoort niet te reizen als zij geen mahram bij zich heeft.” Een man vroeg hem: “O Boodschapper van Allah, mijn vrouw wil de hadj gaan verrichten en mijn naam is opgeschreven voor die-en-die veldtocht.” Hij zei hem: “Ga de hadj verrichten met je vrouw.”

Dit is een van de vele ahadieth die ons leren dat de vrouw niet mag reizen zonder mahram, zelfs niet voor een van de vijf zuilen van de islam: de hadj! Laat staan voor een zaak die niet belangrijker is dan de hadj.

Deze hadieth staat overigens vermeld in Sahieh al-Boekharie.

En Allah weet het beste.