Het pad van de Ahl as-Soennah wal-Djamaa’ah: wie zijn zij en wat kenmerkt hen?

Je hoort het vaak: "Ahl as-Soennah wal-Djamaa’ah". Maar wie zijn dat eigenlijk? En wat betekent het om hun pad te volgen? In dit artikel lees je wat de Koran en de authentieke ahadieth hierover zeggen.

Wat betekent ‘Ahl as-Soennah wal-Djamaa’ah’?

De naam bestaat uit drie delen:

• Ahl betekent "mensen" of "volgelingen".
• as-Soennah is de weg van de Profeet ﷺ: wat hij zei, deed en goedkeurde.
• al-Djamaa’ah betekent "de gemeenschap" of "de eenheid".

De Ahl as-Soennah wal-Djamaa’ah zijn dus de mensen die de soennah van de Profeet ﷺ volgen en die samen blijven op de waarheid. Het is geen nieuwe groep met een eigen leider. Het is de weg van de Profeet ﷺ en zijn metgezellen, en van iedereen die hen daarin volgt.

De soennah: de weg van de Profeet ﷺ

Het woord "soennah" heeft twee betekenissen. In de fiqh betekent het vaak een aanbevolen daad. Maar in de naam Ahl as-Soennah gaat het om iets groters: de hele weg van de Profeet ﷺ in geloof, aanbidding en gedrag.

Djaabir ibn ‘Abdillah (moge Allah tevreden met hem zijn) vertelde dat de Profeet ﷺ in zijn preek zei:

أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ خَيْرَ الْحَدِيثِ كِتَابُ اللَّهِ وَخَيْرُ الْهُدَى هُدَى مُحَمَّدٍ وَشَرُّ الأُمُورِ مُحْدَثَاتُهَا وَكُلُّ بِدْعَةٍ ضَلاَلَةٌ

“Daarna: het beste woord is het Boek van Allah, en de beste leiding is de leiding van Mohammed. De slechtste zaken zijn de nieuw bedachte zaken, en elke bid’ah is dwaling.”

Deze hadieth staat in Sahieh Muslim 867.

Wil je hier meer over lezen? Bekijk dan ook het artikel over het hechten aan de soennah van de Profeet.

De djamaa’ah: samen op de waarheid blijven

Allah beveelt de gelovigen om samen te blijven en niet uit elkaar te vallen:

وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا

“En houd je allen samen vast aan het touw van Allah en raak niet verdeeld.”

Qur’an 3:103

De djamaa’ah draait dus om eenheid. Het gaat niet om eenheid rond zomaar iets, maar om eenheid op de waarheid: de Koran en de soennah. Mensen die bij elkaar zijn maar de soennah loslaten, zijn daarom niet automatisch "de djamaa’ah".

Het begrip van de metgezellen en de salaf

De Ahl as-Soennah volgen de Koran en de soennah niet op hun eigen manier. Zij volgen ze zoals de metgezellen ze begrepen. Zij leerden de godsdienst rechtstreeks van de Profeet ﷺ. De generaties die na hen kwamen en hen volgden, noemen we samen de salaf: de vrome voorgangers.

Allah prijst de metgezellen én de mensen die hen goed volgen:

وَالسَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ وَالَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسَانٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ

“En de eerste voorlopers van de Mohaadjirien en de Ansaar, en zij die hen volgden in het goede: Allah is tevreden met hen en zij zijn tevreden met Hem.”

Qur’an 9:100

Allah waarschuwt ook voor wie een andere weg kiest dan de weg van de gelovigen. De eerste gelovigen op wie dit vers sloeg, waren de metgezellen:

وَمَنْ يُشَاقِقِ الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُ الْهُدَىٰ وَيَتَّبِعْ غَيْرَ سَبِيلِ الْمُؤْمِنِينَ نُوَلِّهِ مَا تَوَلَّىٰ وَنُصْلِهِ جَهَنَّمَ ۖ وَسَاءَتْ مَصِيرًا

“En wie zich verzet tegen de Boodschapper nadat de leiding hem duidelijk is geworden, en een andere weg volgt dan de weg van de gelovigen, Wij laten hem bij wat hij heeft gekozen en Wij zullen hem in de Hel laten branden. En dat is een slechte bestemming.”

Qur’an 4:115

De beste generaties van deze oemmah

Waarom kijken we juist naar de eerste generaties? Omdat de Profeet ﷺ zelf zei dat zij de besten zijn. ‘Abdoellah ibn Mas‘oed (moge Allah tevreden met hem zijn) vertelde dat de Profeet ﷺ zei:

خَيْرُ النَّاسِ قَرْنِي، ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ، ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ

“De beste mensen zijn mijn generatie, daarna zij die op hen volgen, daarna zij die op hen volgen.”

Deze hadieth staat in Sahieh al-Boekharie 2652.

Dit zijn de metgezellen, de generatie na hen (de taabi‘ien) en de generatie daarna. Zij stonden het dichtst bij de openbaring. Hun begrip van de godsdienst is daarom het meest zuiver.

Vasthouden aan de soennah van de Profeet ﷺ en de rechtgeleide kaliefen

‘Irbaad ibn Saariyah (moge Allah tevreden met hem zijn) vertelde dat de Profeet ﷺ op een dag een indringende vermaning gaf. De ogen vulden zich met tranen en de harten werden bang. Iemand zei dat het leek op een afscheidsvermaning, en vroeg wat hij hun opdroeg. De Profeet ﷺ zei:

أُوصِيكُمْ بِتَقْوَى اللَّهِ وَالسَّمْعِ وَالطَّاعَةِ وَإِنْ عَبْدًا حَبَشِيًّا فَإِنَّهُ مَنْ يَعِشْ مِنْكُمْ بَعْدِي فَسَيَرَى اخْتِلاَفًا كَثِيرًا فَعَلَيْكُمْ بِسُنَّتِي وَسُنَّةِ الْخُلَفَاءِ الْمَهْدِيِّينَ الرَّاشِدِينَ تَمَسَّكُوا بِهَا وَعَضُّوا عَلَيْهَا بِالنَّوَاجِذِ وَإِيَّاكُمْ وَمُحْدَثَاتِ الأُمُورِ فَإِنَّ كُلَّ مُحْدَثَةٍ بِدْعَةٌ وَكُلَّ بِدْعَةٍ ضَلاَلَةٌ

“Ik raad jullie aan Allah te vrezen, en te luisteren en te gehoorzamen, ook al is het een Abessijnse slaaf. Want wie van jullie na mij leeft, zal veel onenigheid zien. Houd je dan vast aan mijn soennah en aan de soennah van de goed geleide, rechtgeleide kaliefen. Houd je eraan vast en bijt erop met je kiezen. En pas op voor nieuw bedachte zaken, want elke nieuw bedachte zaak is een bid’ah, en elke bid’ah is dwaling.”

Deze hadieth staat in Sahieh Soenan Abie Daawoed 4607.

De rechtgeleide kaliefen zijn Aboe Bakr, ‘Oemar, ‘Oethmaan en ‘Alie (moge Allah tevreden met hen zijn). Let op het beeld van "bijten met je kiezen": je houdt iets zo stevig vast dat niemand het van je kan afpakken. Zo moet je de soennah vasthouden, juist in tijden van veel onenigheid.

Deze hadieth is ook bekend als hadieth 28 uit de veertig van an-Nawawie. Lees ook meer over vasthouden aan de Koran en de soennah.

Het afwijzen van innovaties (bid’ah)

Een bid’ah is iets nieuws in de godsdienst: een vorm van aanbidding of geloof die de Profeet ﷺ en zijn metgezellen niet kenden. Het gaat dus niet om nieuwe dingen in het gewone leven, zoals een telefoon of een auto. Het gaat om nieuwe dingen die mensen aan de godsdienst toevoegen.

‘Aaïshah (moge Allah tevreden met haar zijn) vertelde dat de Profeet ﷺ zei:

مَنْ أَحْدَثَ فِي أَمْرِنَا هَذَا مَا لَيْسَ فِيهِ فَهُوَ رَدٌّ

“Wie in deze zaak van ons iets nieuws invoert wat er niet bij hoort, dat wordt afgewezen.”

Deze hadieth staat in Sahieh al-Boekharie 2697.

Met "deze zaak van ons" wordt de godsdienst bedoeld. Een daad van aanbidding wordt dus pas aanvaard als ze past bij wat de Profeet ﷺ heeft gebracht. Een goede bedoeling alleen is niet genoeg.

Allah zegt ook dat er één recht pad is, en dat andere wegen je daarvan afbrengen:

وَأَنَّ هَٰذَا صِرَاطِي مُسْتَقِيمًا فَاتَّبِعُوهُ ۖ وَلَا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَنْ سَبِيلِهِ ۚ ذَٰلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

“En dit is Mijn pad, recht; volg het dan. En volg niet de andere wegen, want dan brengen die jullie af van Zijn weg. Dat heeft Hij jullie opgedragen, opdat jullie godvrezend worden.”

Qur’an 6:153

Lees hierover ook het artikel over het rechte pad.

Een groep die op de waarheid blijft tot de Laatste Dag

De Profeet ﷺ waarschuwde dat de oemmah verdeeld zou raken. Mu‘aawiyah ibn Abie Soefyaan (moge Allah tevreden met hem zijn) vertelde dat de Profeet ﷺ zei:

أَلاَ إِنَّ مَنْ قَبْلَكُمْ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ افْتَرَقُوا عَلَى ثِنْتَيْنِ وَسَبْعِينَ مِلَّةً وَإِنَّ هَذِهِ الْمِلَّةَ سَتَفْتَرِقُ عَلَى ثَلاَثٍ وَسَبْعِينَ ثِنْتَانِ وَسَبْعُونَ فِي النَّارِ وَوَاحِدَةٌ فِي الْجَنَّةِ وَهِيَ الْجَمَاعَةُ

“Let op! Zij die vóór jullie waren van de mensen van het Boek, raakten verdeeld in tweeënzeventig groepen. En deze gemeenschap zal verdeeld raken in drieënzeventig: tweeënzeventig in het Vuur en één in het Paradijs, en dat is de djamaa’ah.”

Deze hadieth staat in Sahieh Soenan Abie Daawoed 4597.

De geleerden leggen uit dat de djamaa’ah hier de groep is die blijft op wat de Profeet ﷺ en zijn metgezellen volgden. Het gaat dus om de waarheid, niet om aantallen. Dit is een ernstige waarschuwing voor jezelf. Het is niet aan jou om over individuele moslims te oordelen waar zij terechtkomen; dat oordeel is aan Allah.

Er is ook goed nieuws. Thawbaan (moge Allah tevreden met hem zijn) vertelde dat de Profeet ﷺ zei:

لاَ تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي ظَاهِرِينَ عَلَى الْحَقِّ لاَ يَضُرُّهُمْ مَنْ خَذَلَهُمْ حَتَّى يَأْتِيَ أَمْرُ اللَّهِ وَهُمْ كَذَلِكَ

“Er blijft altijd een groep uit mijn oemmah die zichtbaar op de waarheid staat. Wie hen in de steek laat, kan hun geen schade doen, totdat het bevel van Allah komt terwijl zij nog zo zijn.”

Deze hadieth staat in Sahieh Muslim 1920.

De waarheid verdwijnt dus nooit helemaal. Er zijn altijd mensen die eraan vasthouden, ook als anderen hen laten vallen.

Hoe volg jij het pad van de Ahl as-Soennah?

Het pad van de Ahl as-Soennah is geen naam die je alleen draagt. Het is een manier van leven. Een paar praktische stappen:

1. Leer je geloof uit de bron. Lees de Koran, bijvoorbeeld met een betrouwbare Nederlandse vertaling van de Koran, en leer authentieke ahadieth.
2. Vraag naar het bewijs. Hoor je iets nieuws over de godsdienst? Vraag dan: waar staat dit in de Koran of de authentieke soennah?
3. Kijk hoe de metgezellen het begrepen. Leer van geleerden die de Koran en de soennah uitleggen zoals de salaf dat deden.
4. Houd je ver van nieuwigheden in aanbidding. Doe je aanbidding zoals de Profeet ﷺ die deed, zonder toevoegingen.
5. Blijf bij de djamaa’ah. Zoek eenheid op de waarheid en vermijd ruzie en verdeeldheid.
6. Wees zacht en eerlijk. Wie de soennah volgt, volgt ook het goede karakter van de Profeet ﷺ.
7. Vraag Allah om standvastigheid. Leiding komt van Allah. Vraag Hem dus om je op het rechte pad te houden.

Moge Allah ons allemaal laten vasthouden aan de Koran en de soennah, en ons laten leven en sterven op de weg van de metgezellen.