Wat is een dua? Alles over de smeekbede in de islam

Iedere moslim doet dua. Je vraagt Allah om hulp bij een examen, om genezing voor een zieke ouder of om vergeving voor je fouten. Maar wat is een dua precies? Waarom is het zo belangrijk? En wat kun je doen zodat je dua eerder wordt verhoord? In dit artikel lees je het antwoord, met bewijzen uit de Koran en de authentieke soennah.

Wat is een dua? De betekenis van smeekbede in de islam

Het woord dua komt uit het Arabisch en betekent: roepen, aanroepen of vragen. In de islam is een dua een smeekbede. Je richt je tot Allah en vraagt Hem om iets goeds, of je vraagt Hem om iets slechts van je af te houden.

Je mag Allah om alles vragen wat goed en toegestaan is, groot of klein. Denk aan vergeving, het Paradijs, gezondheid, een goede partner, kennis of een baan. Allah heeft Zelf gezegd dat Hij dichtbij is:

وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ ۖ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ ۖ فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي وَلْيُؤْمِنُوا بِي لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ

“En wanneer Mijn dienaren jou over Mij vragen: Ik ben zeker dichtbij. Ik verhoor de smeekbede van degene die smeekt, wanneer hij Mij aanroept. Laten zij dan gehoor geven aan Mij en in Mij geloven, zodat zij misschien het rechte pad volgen.”

Qur’an 2:186

Voor een dua heb je dus geen tussenpersoon nodig. Je kunt Allah op elk moment direct aanspreken, in stilte of hardop.

Het meervoud van dua: ad’iyah

Veel mensen vragen zich af wat het meervoud van dua is. In het Arabisch is dat ad’iyah. Je hoort dit woord vaak in boekjes met smeekbeden, bijvoorbeeld "ad’iyah uit de Koran en de soennah".

In het Nederlands zeggen veel mensen ook gewoon "dua’s" of "smeekbeden". Dat is ook goed. Het gaat om de betekenis, niet om het woord.

De dua is aanbidding

Een dua is niet alleen iets vragen. Het is een vorm van aanbidding (‘ibaadah). Sterker nog, de Profeet ﷺ noemde de dua de aanbidding zelf. An-Noe’maan ibn Bashier (moge Allah tevreden met hem zijn) overlevert dat de Profeet ﷺ zei:

الدُّعَاءُ هُوَ الْعِبَادَةُ

“De smeekbede, dat is de aanbidding.”

Deze hadieth staat in Sahieh Soenan Abie Daawoed 1479.

Daarna reciteerde de Profeet ﷺ dit vers:

وَقَالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ ۚ إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِي سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِينَ

“En jullie Heer zegt: ‘Roep Mij aan, dan zal Ik jullie verhoren.’ Zeker, zij die te hoogmoedig zijn om Mij te aanbidden, zullen de Hel binnengaan, vernederd.”

Qur’an 40:60

Zie je wat er in dit vers gebeurt? Allah begint over de dua ("Roep Mij aan") en noemt het daarna "Mij aanbidden". Wie weigert om dua te doen uit hoogmoed, weigert dus om Allah te aanbidden. Wie wel dua doet, laat zien dat hij Allah nodig heeft. Dat is precies waar aanbidding om draait.

Doe dua alleen tot Allah

Omdat de dua aanbidding is, mag je haar alleen tot Allah richten. Je mag geen profeet, engel, vrome persoon, graf of iets anders aanroepen, niet alleen en ook niet naast Allah. Allah zegt:

وَأَنَّ الْمَسَاجِدَ لِلَّهِ فَلَا تَدْعُوا مَعَ اللَّهِ أَحَدًا

“En dat de moskeeën voor Allah zijn, roep dus naast Allah niemand aan.”

Qur’an 72:18

Iemand anders dan Allah aanroepen is daarom een ernstige vorm van shirk (iets of iemand naast Allah plaatsen in de aanbidding). Alleen Allah hoort elke dua, in elke taal en op elk moment. Alleen Hij kan geven en afhouden.

Voorwaarden voor een dua: oprechtheid, geduld en halal levensonderhoud

Allah verhoort de dua, maar er zijn dingen die je dua in de weg kunnen staan. Uit de Koran en de soennah leren we onder meer deze voorwaarden:

1. Oprechtheid (ikhlaas): je doet de dua alleen voor Allah en alleen tot Allah, zoals je hierboven las.
2. Geduld: je wordt niet ongeduldig en je stopt niet met dua doen.
3. Halal levensonderhoud: je eten, drinken en kleding komen van toegestaan (halal) geld.
4. Geen dua voor iets slechts: je vraagt niet om een zonde of om het verbreken van familiebanden.

Over geduld zei de Profeet ﷺ, zoals Aboe Hoerayrah (moge Allah tevreden met hem zijn) overlevert:

يُسْتَجَابُ لأَحَدِكُمْ مَا لَمْ يَعْجَلْ يَقُولُ دَعَوْتُ فَلَمْ يُسْتَجَبْ لِي

“Ieder van jullie wordt verhoord, zolang hij niet ongeduldig wordt en zegt: ‘Ik heb dua gedaan, maar ik ben niet verhoord.’”

Deze hadieth staat in Sahieh al-Boekharie 6340.

Over halal levensonderhoud vertelt Aboe Hoerayrah (moge Allah tevreden met hem zijn) dat de Profeet ﷺ eerst zei dat Allah goed is en alleen het goede aanneemt. Daarna gaf hij een voorbeeld:

ثُمَّ ذَكَرَ الرَّجُلَ يُطِيلُ السَّفَرَ أَشْعَثَ أَغْبَرَ يَمُدُّ يَدَيْهِ إِلَى السَّمَاءِ يَا رَبِّ يَا رَبِّ وَمَطْعَمُهُ حَرَامٌ وَمَشْرَبُهُ حَرَامٌ وَمَلْبَسُهُ حَرَامٌ وَغُذِيَ بِالْحَرَامِ فَأَنَّى يُسْتَجَابُ لِذَلِكَ

“Daarna noemde hij een man die lang op reis is, met warrig haar en bedekt met stof. Hij strekt zijn handen uit naar de hemel: ‘O Heer, o Heer!’ Maar zijn eten is haram, zijn drinken is haram, zijn kleding is haram en hij is gevoed met haram. Hoe zou hij dan verhoord worden?”

Deze hadieth staat in Sahieh Muslim 1015.

Deze man had veel dingen die normaal helpen: hij was op reis, hij was nederig en hij hief zijn handen op. Toch werd zijn dua niet verhoord, omdat hij van haram leefde. Let dus goed op waar je geld vandaan komt.

Manieren van de dua: nederig, met vertrouwen en met aandacht

Naast de voorwaarden zijn er ook goede manieren. Ze helpen je om je dua met je hart te doen en niet alleen met je mond.

• Wees nederig. Je staat voor de Koning van alles. Laat merken dat je Hem nodig hebt, zoals de man in de hadieth die "O Heer, o Heer!" riep en zijn handen naar de hemel uitstrekte.
• Heb vertrouwen. Allah zegt in de Koran dat Hij dichtbij is en de smeekbede verhoort (Qur’an 2:186). Doe je dua dus met hoop en met een goed vermoeden van Allah.
• Doe het met aandacht. Denk na over wat je vraagt. Als je een dua in het Arabisch zegt, leer dan ook de betekenis, zodat je hart meedoet.
• Blijf vragen. Herhaal je dua en geef niet op. Allah houdt ervan dat Zijn dienaar bij Hem blijft komen.

Momenten waarop een dua eerder wordt verhoord

Je mag altijd dua doen. Toch zijn er momenten die extra waardevol zijn. Twee bekende momenten uit de authentieke soennah zijn:

1. In de soedjoed (neerknieling) tijdens het gebed. Aboe Hoerayrah (moge Allah tevreden met hem zijn) overlevert dat de Profeet ﷺ zei:

أَقْرَبُ مَا يَكُونُ الْعَبْدُ مِنْ رَبِّهِ وَهُوَ سَاجِدٌ فَأَكْثِرُوا الدُّعَاءَ

“Het dichtst bij zijn Heer is de dienaar wanneer hij in soedjoed is, doe dus veel dua.”

Deze hadieth staat in Sahieh Muslim 482.

2. In het laatste derde deel van de nacht. Aboe Hoerayrah (moge Allah tevreden met hem zijn) overlevert dat de Profeet ﷺ zei:

يَنْزِلُ رَبُّنَا تَبَارَكَ وَتَعَالَى كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا حِينَ يَبْقَى ثُلُثُ اللَّيْلِ الآخِرُ يَقُولُ مَنْ يَدْعُونِي فَأَسْتَجِيبَ لَهُ مَنْ يَسْأَلُنِي فَأُعْطِيَهُ مَنْ يَسْتَغْفِرُنِي فَأَغْفِرَ لَهُ

“Onze Heer, de Gezegende en Verhevene, daalt elke nacht neer naar de laagste hemel, wanneer het laatste derde deel van de nacht overblijft. Hij zegt: ‘Wie roept Mij aan, zodat Ik hem verhoor? Wie vraagt Mij iets, zodat Ik het hem geef? Wie vraagt Mij om vergeving, zodat Ik hem vergeef?’”

Deze hadieth staat in Sahieh al-Boekharie 1145.

De Ahl as-Soennah geloven in dit neerdalen zoals het is overgeleverd, op een manier die past bij de majesteit van Allah. We vergelijken het niet met de schepping en we veranderen de betekenis niet. Probeer dus af en toe wat eerder op te staan voor het fadjr-gebed en gebruik die tijd voor je dua.

Een dua levert altijd iets op

Soms lijkt het of je dua niet wordt verhoord. Maar een oprechte dua is nooit voor niets. ‘Oebaadah ibn as-Saamit (moge Allah tevreden met hem zijn) overlevert dat de Profeet ﷺ zei:

مَا عَلَى الأَرْضِ مُسْلِمٌ يَدْعُو اللَّهَ بِدَعْوَةٍ إِلاَّ آتَاهُ اللَّهُ إِيَّاهَا أَوْ صَرَفَ عَنْهُ مِنَ السُّوءِ مِثْلَهَا مَا لَمْ يَدْعُ بِمَأْثَمٍ أَوْ قَطِيعَةِ رَحِمٍ

“Er is geen moslim op aarde die Allah met een smeekbede aanroept, of Allah geeft het hem, of Hij houdt net zoveel kwaad van hem af, zolang hij niet vraagt om een zonde of om het verbreken van familiebanden.”

Deze hadieth staat in Sahieh Soenan at-Tirmidhie 3573.

In dezelfde hadieth zei een man: "Dan gaan we veel dua doen!" De Profeet ﷺ antwoordde: "Allah heeft (nog) meer." Je kunt dus nooit te veel vragen. Wat Allah heeft, raakt nooit op.

Krachtige dua: de smeekbeden uit de Koran en de soennah

Veel mensen zoeken op internet naar een "krachtige dua". Weet dan dit: er bestaat geen geheime formule die altijd werkt. Een dua is krachtig als je haar oprecht tot Allah richt, met een nederig hart, van halal levensonderhoud en met geduld.

De beste woorden om te gebruiken zijn de woorden uit de Koran en de authentieke soennah. Daarin heeft Allah ons Zelf geleerd hoe we moeten vragen. Een bekend voorbeeld is deze korte, maar volledige dua:

رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ

“Onze Heer, geef ons in deze wereld het goede en in het Hiernamaals het goede, en bescherm ons tegen de bestraffing van het Vuur.”

Qur’an 2:201

In deze ene zin vraag je om al het goede van deze wereld en van het Hiernamaals. Andere mooie voorbeelden zijn de dua van Zakariyyaa en de smeekbede voor meer kennis.

Dua leren: begin met de 40 Rabbana dua uit de Koran

Wil je meer dua’s leren? Begin dan met de smeekbeden die in de Koran beginnen met "Rabbana" (Onze Heer). Op deze site vind je een overzicht van de 40 Rabbana dua uit de Koran, met de Arabische tekst en de betekenis.

Een handige aanpak:

• Leer één dua per week. Begin bijvoorbeeld met de eerste Rabbana dua en ga dan verder met de volgende.
• Lees eerst de betekenis, zodat je weet wat je vraagt.
• Herhaal de dua in je soedjoed, na het gebed of in de laatste deel van de nacht.
• Gebruik de dua die je geleerd hebt meteen in je eigen leven.

Wil je de smeekbeden liever op papier bij de hand hebben? Dan kan het boekje 40 Rabbana Du’a je helpen om ze stap voor stap uit je hoofd te leren.

Vergeet niet: de dua is aanbidding. Elke keer dat je je handen opheft en Allah oprecht aanroept, aanbid je Hem. Dat alleen al is een grote winst.